Η Μέρκελ κι ο Μακρόν, ας συζητήσουν για την εξωτερική πολιτική της Ευρώπης

Δημοσιεύτηκε στις 21/12/2017 στην κατηγορία Ευρώπη

του Stefan Lehne

Στην ομιλία του στη Σορβόνη, ο Γάλλος πρόεδρος Emmanuel Macron παρουσίασε ένα φιλόδοξο όραμα για το μέλλον της ΕΕ με προτάσεις σχεδόν για κάθε πτυχή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, από τον άνθρακα μέχρι τον πολιτισμό. Αλλά δεν είχε να πει τίποτα για το πώς να καταστεί πιο αποτελεσματική η ευρωπαϊκή διπλωματία. Αυτή η στάση είναι χαρακτηριστική των ηγετών των μεγαλύτερων κρατών-μελών της ΕΕ. Υπερηφανεύονται για τον διεθνή ρόλο της χώρας τους και βλέπουν την ΕΕ, στην καλύτερη περίπτωση ως ένα φόρουμ για την προώθηση εθνικών πρωτοβουλιών. Ωστόσο, η Γερμανίδα Καγκελάριος Angela Merkel δεν φαίνεται να συμφωνεί. Προσφάτως δήλωσε πως η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η ΕΕ είναι η σφυρηλάτηση μιας συνεκτικής εξωτερικής πολιτικής.

 

Και ασφαλώς, η Merkel έχει δίκιο, διότι δέκα χρόνια μετά από την υπογραφή της Συνθήκης της Λισσαβόνας, η εξωτερική πολιτική της ΕΕ παραμένει μη αναπτυγμένη. ΟΙ μεταρρυθμίσεις αυτής της συνθήκης έχουν φέρει κάποια πρόοδο αλλά, αλλά οι αναβαθμίσεις δεν θα μπορούσαν να συμβαδίσουν με την ταχεία επιδείνωση του περιβάλλοντος περιφερειακής ασφάλειας. Η ΕΕ έχει απαντήσει στις αυξημένες προκλήσεις κυρίως με το να υποβαθμίζει τις φιλοδοξίες και με το να στρέφεται προς τη realpolitik. ΟΙ υπεραισιόδοξες υποσχέσεις για τη μεταμόρφωση της γειτονιές σύμφωνα με την δική της εικόνα, έχουν διορθωθεί. Η νέα έμφαση είναι στη σταθερότητα και στην ανθεκτικότητα, και έχουν κερδίσει ορμή οι προσπάθειες για την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων. Αλλά η πρόεδρος στο "hardware” της άμυνας, πρέπει να συμβαδίσει με την αναβάθμιση του "software” της διπλωματίας. Και από αυτή την άποψη, η εξωτερική πολιτική της ΕΕ δεν ήταν ικανοποιητική.

 

Για αυτό δεν φταίνε τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, αν και θα μπορούσε να βελτιωθεί η συνεργασία μεταξύ της Κομισιόν, του ανώτατου εκπροσώπου και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. ΤΟ βασικό πρόβλημα βρίσκεται στα κράτη-μέλη. Αυτά παραμένουν επικεφαλής της κοινής πολιτικής και εκτελούν παράλληλα τη δική τους εθνική πολιτική. ΟΙ διαφωνίες για την αλληλεγγύη, την παθητικότητα και την κατακερματισμένη ηγεσία, έχουν επηρεάσει σοβαρά την αποτελεσματική εξωτερική δράση. Ως αποτέλεσμα, η επιρροή της ΕΕ στη γειτονιά και σε παγκόσμιο επίπεδο, έχει μειωθεί.

 

Και αυτό πιθανότατα θα συνεχιστεί. Δεδομένης της αναπόφευκτης μακροπρόθεσμης αναδιανομής της οικονομικής και πολιτικής βαρύτητας μακριά από την Ευρώπη, τα μεμονωμένα κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένων και των μεγάλων, θα διαπιστώσουν ότι είναι όλο και πιο δύσκολο να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση, καμία χώρα της ΕΕ δεν θα είναι στην G7 μέχρι το 2050. Μεμονωμένα, οι χώρες της ΕΕ κινδυνεύουν να περιθωριοποιηθούν στη διεθνή σκηνή στις επόμενες δεκαετίες. Μόνο με την ένωση των δυνάμεων, την κατανομή των πόρων και την αποτελεσματική συλλογική δράση μπορούν οι Ευρωπαίοι να ελπίζουν ότι θα επηρεάσουν τις περιφερειακές και τις παγκόσμιες αποφάσεις που θα καθορίσουν το μέλλον τους.

 

Είναι απίθανο η εξωτερική πολιτική της ΕΕ να μπορέι να σωθεί μέσω θεσμικών διορθώσεων. Ο πρόεδρος της Κομισιόν, Jean-Claude Junker προσφάτως πρότεινε το καθεστώς πλειοψηφίας για τις αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής. Αυτό ασφαλώς θα εξαλείψει ένα μεγάλο εμπόδιο στην αποτελεσματικότητα της ΕΕ, αλλά είναι απίθανο να συμβεί. Αποδεχόμενα την πλειοψηφία, τα κράτη-μέλη ουσιαστικά θα συντονίσουν τη δική τους εθνική εξωτερική πολιτική με εκείνη της ΕΕ, και λίγοι φαίνονται έτοιμοι να το κάνουν αυτό.

 

Σε αντίθεση με το ενιαίο νόμισμα, μια κοινή εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να εισαχθεί με χρονοδιαγράμματα και αντικειμενικά κριτήρια. ΟΙ θεσμικές διευθετήσεις έχουν σημασία αλλά το πραγματικό "κλειδί” για να υπερβληθεί η αδυναμία της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα, βρίσκεται στην ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και αλληλεγγύης μέσω μιας διαδικασίας κοινής πρακτικής εμπειρίας.

 

Συνεπώς, η ισχύς της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ θα γίνει ακόμη μεγαλύτερη εάν εξασκηθεί περισσότερο. Η ενίσχυση του επιπέδου δραστηριότητας μέσω αυξημένης διπλωματικής και επιχειρησιακής δέσμευσης, είναι ο καλύτερος τρόπος για να γίνουν πιο αποτελεσματικά. Είτε αυτό αφορά την μετατροπή της ικανότητας της ΕΕ για την ανοικοδόμηση της Συρίας σε έναν πολιτικό ρόλο, για την έναρξη μιας μεγάλης διπλωματικής και επιχειρησιακής πρωτοβουλίας για τη σταθεροποίηση της Λιβύης, ή την αντικατάσταση των συνομιλιών Μινσκ που είναι σε αδιέξοδο με μια νέα διπλωματική διαδικασία στην Ουκρανία, υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για μεγαλύτερη δέσμευση της ΕΕ.

 

Η ΕΕ εξακολουθεί να είναι αποφασισμένη να αναπτύξει δομές συνεργασίας βασισμένες στους κανόνες, σε τομείς που ποικίλουν από το εμπόριο και την κλιματική αλλαγή μέχρι τη μη διάδοση όπλων και τη διαχείριση της μετανάστευσης. Αυτό έχει γίνει μια δύσκολη μάχη στην εποχή του Putin και του Trump.

 

Ευτυχώς, υπάρχουν πολλοί άλλοι ενδιαφερόμενοι σε μια πολυμερή λειτουργική τάξη, συμπεριλαμβανομένης της Αυστραλίας, του Καναδά και της Ιαπωνίας αλλά επίσης -σε κάποια ζητήματα- της Ινδίας και της Κίνας. Όλοι βλέπουν στην Ευρώπη έναν κρίσιμο σύμμαχο, διότι η ΕΕ έχει μοναδική θέση για να ηγηθεί και να οικοδομήσει συμμαχίες για παγκόσμια διακυβέρνηση.

 

Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων στις γειτονικές περιοχές και σε παγκόσμιο επίπεδο, θα απαιτήσει μια αλλαγή στην εξωτερική πολιτική. Δεν μπορεί πλέον να είναι μια πλατφόρμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, αλλά πρέπει να μετατραπεί σε μια από τις κεντρικές της ανησυχίες. Όταν οι ηγέτες της ΕΕ συζητήσουν το μέλλον της ΕΕ, η ενίσχυση της εξωτερικής πολιτικής θα πρέπει να βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα.

carnegie

Γράψτε την άποψή σας

Politically Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Δημοφιλέστερα άρθρα

Τι σημαίνει για τον κόσμο η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ

Ούτε μια «συγνώμη» δεν θα ακουστεί για το Βατοπέδι;

Ποιος έφερε και ποιος διατηρεί τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία;

Πρέπει να παραδώσουμε τους Τούρκους πραξικοπηματίες, ή όχι;

Πώς ένας φθαρμένος, αυταρχικός πολιτικός επιβίωσε ενός καλά οργανωμένου πραξικοπήματος

Η πραγματική επιδίωξη του Τσίπρα από το χθεσινό διάγγελμα

Η Ευρώπη από την αρχή, τώρα!

Τι ακριβώς σημαίνει «τίποτα δεν θα σταματήσει την κυβέρνηση», κυρία Γεροβασίλη;

Με κάλπες θα απαντήσει ο ΣΥΡΙΖΑ σε μια δυσμενή απόφαση της Δικαιοσύνης για τα κανάλια!

Η Μεγάλη Ληστεία της Ελλάδας 1981-2011

Η εκλογή Τραμπ και η αδυναμία των Ελλήνων πολιτικών να καταλάβουν τι συνέβη...

Το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ... κι εκεί...

Γι αυτούς τους πέντε λόγους, η προεδρία Τραμπ θα είναι καταπληκτική

Πάει κι αυτή η ευκαιρία...

Όλη η αλήθεια για το έλλειμμα του 2009 σε πέντε ερωτήσεις- απαντήσεις

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©