Συμβαίνουν και στην Πολωνία...

Δημοσιεύτηκε στις 20/07/2017 στην κατηγορία Ευρώπη

Του Andrzej Mendel-Nykorowycz

Σε μια "γεμάτη" εβδομάδα (την προηγούμενη), το πολωνικό κοινοβούλιο πέρασε σειρά νόμων που υπονομεύουν τη δικαστική ανεξαρτησία. Καθώς ένα προεδρικό βέτο για τα νέα μέτρα θεωρείται απίθανο, φαίνεται ότι λίγα μπορούν να εμποδίσουν την υποταγή του δικαστικού συστήματος στο κυβερνών κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη.

 

Οι λόγοι που οδήγησαν σε αυτή τη νομοθετική ρύθμιση είναι τρεις. Η πρώτη πράξη αφορά το Εθνικό Συμβούλιο Δικαστηρίων (NCJ), το οποίο έχει την πρωταρχική ευθύνη για τους δικαστικούς διορισμούς. Η νέα πράξη θα δώσει τέλος στις θητείες 15 εκ των 25 μελών του Συμβουλίου, οι οποίοι προηγουμένως διοριζόταν από τα ίδια τα δικαστήρια. Η αντικατάστασή τους αντιθέτως θα γίνει από το Sejm (το κατώτερο σώμα του Κοινοβουλίου), επιτρέποντας στην κυβέρνηση να ασκήσει σημαντική επιρροή στο Συμβούλιο και κατ’ επέκταση, σε όλους τους δικαστικούς διορισμούς.

 

Η δεύτερη δέσμη των αλλαγών αφορά την οργάνωση των γενικών δικαστηρίων και το διορισμό των επικεφαλής δικαστών. Οι αλλαγές θα αυξήσουν κατά πολύ τον έλεγχο του υπουργείου Δικαιοσύνης σε αυτούς τους διορισμούς, με την χαλάρωση των όρων που απαιτούνται για αυτές τις θέσεις, εισάγοντας νέους όρους για την απόλυση των δικαστών και συγκεκριμένα, επιτρέποντας στον υπουργό να απολύσει ελεύθερα οποιονδήποτε δικαστή, έξι μήνες μετά την έγκριση του νόμου.

 

Και έρχεται να συμπληρώσει αυτές τις κινήσεις ο προτεινόμενος νόμος για το Ανώτατο Δικαστήριο. Με λίγα λόγια, θα αποσύρει όλους τους δικαστές του, εκτός από εκείνους που θα διατηρηθούν από τον υπουργό Δικαιοσύνης. Ο υπουργός στη συνέχεια θα διορίσει έναν υπηρεσιακό δικαστή του Ανώτατου Δικαστηρίου, καθώς και προσωρινούς αντικαταστάτες για τους αποχωρούντες δικαστές. Οι τελικά μόνιμοι αντικαταστάτες θα διοριστούν επίσης από τον υπουργό και θα παρουσιαστούν στο NCJ για επιβεβαίωση.

 

Συνολικά μαζί, οι αλλαγές αυτές θα επέτρεπαν στο κυβερνών κόμμα να γεμίσει το Ανώτατο Δικαστήριο με τους δικούς του, να αντικαταστήσει ελεύθερα τους επικεφαλής δικαστές κάθε δικαστηρίου στη χώρα και να διατηρήσει τον έλεγχο στους δικαστικούς διορισμούς για τα τέσσερα τουλάχιστον επόμενα χρόνια.

 

Η αιτιολογία για αυτές τις αλλαγές είναι η ανάγκη να καταπολεμηθεί η διαφθορά στο δικαστικό σύστημα, να περιορίσει τις λειτουργικές του δικαστηρίου και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη του κόσμου στο δικαστικό σύστημα. Αυτό δεν είναι εντελώς αβάσιμο: σε μια δημοσκόπηση του Ιανουαρίου, το 49% των ερωτηθέντων είχε αρνητική άποψη για το δικαστικό σώμα, σε σχέση με το 28% που είχε θετική άποψη. Και πάλι, οι αλλαγές προχωρούν πολύ πιο μακριά από την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων και θα αφαιρέσουν έναν σημαντικό έλεγχο της κυβερνητικής εξουσίας.

 

Μετά από την de facto εξουδετέρωση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, ο πρώτος Δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου, Malgorzata Gersdorf έχει ανακύψει ως ηγετική φωνή που ζητά από τα δικαστήρια να αρχίσουν να διαδραματίζουν πολύ πιο ενεργό ρόλο στην προστασία του κράτους δικαίου. Συγκεκριμένα, το Ανώτατο Δικαστήριο έκανε ένα διάλειμμα από το δόγμα του και ξεκίνησε να δικάζει άμεσα στη βάση του συντάγματος, αντί να αναφέρει τέτοιες περιπτώσεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο για επανεξέταση, μια προσέγγιση που έχει αρχίσει και κερδίζει έδαφος στα κατώτερα δικαστήρια επίσης,

 

Το Ανώτατο Δικαστήριο είναι επίσης προγραμματισμένο να εκδώσει απόφαση σχετικά με τη νομιμότητα της επιλογής του νέου προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου από την κυβέρνηση. Αλλά οι εκκαθαρίσεις που έγιναν δυνατές από αυτούς τους νέους νόμους θα μπορούσαν να δώσουν τέλος σε τέτοιες προσπάθειες υπεράσπισης του κράτους δικαίου. Επιπλέον, ο αυξημένος έλεγχος σχετικά με τους διορισμούς δικαστών που δόθηκε στο υπουργείο Δικαιοσύνης και στο Sejm, θα καταστήσει κάθε δικαστή να σκεφτεί δύο φορές προτού περάσει μια απόφαση μη ευνοϊκή για την κυβέρνηση.

 

Τέλος, το ανώτατο δικαστήριο είναι υπεύθυνο για την κήρυξη της νομιμότητας των κοινοβουλευτικών και προεδρικών εκλογών καθώς και οποιοδήποτε δημοψήφισμα. Εάν περάσουν αυτές οι αλλαγές, θα αμφισβητούν την ακεραιότητα των μελλοντικών εκλογών.

 

Ιδιαίτερης σημασίας είναι η ταχύτητα και η διαδικασία που χρησιμοποιείται για να περάσουν οι νόμοι. Οι αλλαγές στους νόμους για το NCJ και την οργάνωση των γενικών δικαστηρίων έχει εισαχθεί νωρίτερα φέτος και εγκαταλείφθηκε στις 7 Ιουνίου, λίγο μετά από την ανακοίνωση του Donald Trump για την Πολωνία. Επανήλθαν στην ημερήσια διάταξη του Sejm χωρίς ειδοποίηση στις 12 Ιουλίου, ψηφίστηκαν την ίδια ημέρακαι εγκρίθηκαν από τη Γερουσία δύο ημέρες αργότερα.

 

Και τα δύο projects εμφανίστηκαν ως πρωτοβουλίες βουλευτών, απλουστεύοντας δραστικά τη νομοθετική διαδικασία, επιτρέποντάς τους να περάσουν με διαδικασία fast-track χωρίς να περιμένουν μία γνώμη από το νομικό γραφείο της Γερουσίας και οδηγήθηκαν σε μια ψηφοφορία αργά το βράδυ. Ομοίως, ο προτεινόμενος νέος νόμος για το Ανώτατο Δικαστήριο εισήχθη στα 12 Ιουλίου ως πρωτοβουλία των βουλευτών, και ενώ δεν έχει ψηφιστεί ακόμη, μπορεί να περάσει με τον ίδιο τρόπο.

 

Αυτές οι κινήσεις ξεσήκωσαν μεγάλες διαδηλώσεις σε μεγάλες πόλεις, ενώ η μεγαλύτερη διαδήλωση έλαβε χώρα στη Βαρσοβία στις 16 Ιουλίου. Ο Jaroslaw Kurski της φιλελεύθερης εφημερίδας Gazeta WYborcza, υποστήριξε ότι αυτές οι αλλαγές κατέστρεψαν τη δικαστική ανεξαρτησία και το κράτος δικαίου, δημιουργώντας μια αυταρχική εξουσία. Ο αρχισυντάκτης της κεντροδεξιάς Rzeczpospolita επίσης επέκρινε τις προτάσεις, υποστηρίζοντας ότι ίσως χρησιμεύουν για να δικαιολογήσουν την πολιτική ανυπακοή. Ακόμη και κάποια έντυπα στη γραμμή της κυβέρνησης, εξέφρασαν τις επιφυλάξεις τους.

 

Ωστόσο, το κυβερνών Νόμος και Δικαιοσύνη παραμένει ενωμένο γύρω από τις προτάσεις και δεν είναι πολλά αυτά που μπορεί να κάνει η αντιπολίτευση για να τους εμποδίσει. Ούτε ένα προεδρικό βέτο ούτε μια απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου εναντίον τους φαίνεται πιθανή, καθώς αυτά τα θεσμικά όργανα έχουν ήδη καταληφθεί από πιστούς του Νόμου και Δικαιοσύνη. Οι μαζικές διαδηλώσεις έχουν αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματικές στο να αποφευχθεί μια προσπάθεια για πλήρη απαγορευση των αμβλώσεων, αλλά είναι αμφίβολο εάν μπορούν να μπλοκάρουν μια κίνηση που είναι τόσο κεντρική στην πολιτική στρατηγική του κυβερνώντος κόμματος.

 

Ίσως η χειρότερη πτυχή από αυτές τις αλλαγές στο δικαστικό σύστημα είναι το πόσο δύσκολη θα αποδειχθεί να αντιστραφούν. Οι προσπάθειες αποκατάστασης του status quo ante θα αφήσουν τους υπερασπιστές του κράτους δικαίου σε δίλημμα: είτε θα αφήσουν στη θέση τους τα με πολιτικά κριτήρια διορισμένα άτομα είτε θα επαναλάβουν δήθεν τι έχει κάνει το Νόμος και Δικαιοσύνη, και θα τα καταργήσουν. Ως εκ τούτου, είναι επιτακτική ανάγκη να σταματήσουμε αυτό το νόμο προτού γίνει η ζημιά. Δυστυχώς, το πώς η πολωνική αντιπολίτευση και η κοινωνία μπορούν να το πετύχουν αυτό, και πώς μπορεί να βοηθήσει η ΕΕ, παραμένει ένα ερώτημα χωρίς μια έτοιμη απάντηση.

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 

Η έλλειψη Παιδείας κοστίζει 25 δισεκ, ευρώ ετησίως στους Έλληνες

 

Η Βρετανία έρχεται να προστεθεί στη σύγχυση της Δύσης

 

Γιατί χρειαζόμαστε μια αληθινά ανοικτή κοινωνία;

 

Από τα κόμματα, στα πρόσωπα

 

Πώς βλέπει κάθε χώρα της Ευρώπης το brexit

 

Χρειάζεται η Ελλάδα έναν Μακρόν;

Γράψτε την άποψή σας

Politically Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Δημοφιλέστερα άρθρα

Τι σημαίνει για τον κόσμο η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ

Ούτε μια «συγνώμη» δεν θα ακουστεί για το Βατοπέδι;

Ποιος έφερε και ποιος διατηρεί τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία;

Πώς ένας φθαρμένος, αυταρχικός πολιτικός επιβίωσε ενός καλά οργανωμένου πραξικοπήματος

Πρέπει να παραδώσουμε τους Τούρκους πραξικοπηματίες, ή όχι;

Η πραγματική επιδίωξη του Τσίπρα από το χθεσινό διάγγελμα

Τι ακριβώς σημαίνει «τίποτα δεν θα σταματήσει την κυβέρνηση», κυρία Γεροβασίλη;

Η Ευρώπη από την αρχή, τώρα!

Με κάλπες θα απαντήσει ο ΣΥΡΙΖΑ σε μια δυσμενή απόφαση της Δικαιοσύνης για τα κανάλια!

Η Μεγάλη Ληστεία της Ελλάδας 1981-2011

Η εκλογή Τραμπ και η αδυναμία των Ελλήνων πολιτικών να καταλάβουν τι συνέβη...

Το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ... κι εκεί...

Γι αυτούς τους πέντε λόγους, η προεδρία Τραμπ θα είναι καταπληκτική

Πάει κι αυτή η ευκαιρία...

Όλη η αλήθεια για το έλλειμμα του 2009 σε πέντε ερωτήσεις- απαντήσεις

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©