Έχει μέλλον το διεθνές εμπόριο;

Δημοσιεύτηκε στις 16/12/2016 στην κατηγορία Οικονομία

της Διπλανής

Οι επτά δεκαετίες μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν μια εποχή εμπορικών συμφωνιών. Οι μεγάλες οικονομίες του κόσμου πέρασαν μια μακρά περίοδο διαρκών εμπορικών διαπραγματεύσεων συνάπτοντας δύο μεγάλες διεθνείς πολυμερείς συμφωνίες, τη Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (GATT) και τη συνθήκη για την ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Επίσης υπογράφηκαν περισσότερες από 500 διμερείς και περιφερειακές εμπορικές συμφωνίες, στην πλειονότητά τους μετά την αντικατάσταση της GATT από τον ΠΟΕ, το 1995.

 

Σύμφωνα με εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών, οι «λαϊκιστικές εξεγέρσεις» του 2016 θα κόψουν απότομα αυτή τη μακρά γραμμή των προσεγγίσεων και των συμφωνιών. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνουν, ενώ οι αναπτυσσόμενες χώρες μπορεί να συνάψουν μικρότερες εμπορικές συμφωνίες, οι δύο μεγάλες ευκαιρίες που βρίσκονται στο τραπέζι, η Εμπορική Συμφωνία του Ειρηνικού (TPP) και η Διατλαντική Συμφωνία Εμπορίου και Επενδύσεων (TTIP) είναι ήδη «νεκρές» μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ.

 

Αν τώρα πρέπει να απαντήσουμε στο ερώτημα, τι σκοπό πραγματικά εξυπηρετούν οι εμπορικές συμφωνίες, ίσως η εξήγηση να είναι κάπως πολύπλοκη. Η εύκολη προσέγγιση δίνει μια απάντηση που φαίνεται προφανής: διάφορες χώρες διαπραγματεύονται τη σύναψη εμπορικών συμφωνιών προς διευκόλυνση του ελεύθερου εμπορίου. Η πραγματικότητα είναι όμως πολύ πιο σύνθετη. Δεν είναι μόνο ότι σήμερα, οι εμπορικές συμφωνίες επεκτείνονται σε πολλούς άλλους τομείς της πολιτικής κι αφορούν τους ρυθμιστικούς κανονισμούς για την υγεία και την ασφάλεια, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τα πνευματικά δικαιώματα μέχρι τους κανονισμούς για τους λογαριασμούς κεφαλαίων και τα δικαιώματα των επενδυτών. Έτι περαιτέρω, δεν είναι απολύτως σαφές το κατά πόσο έχουν να κάνουν πραγματικά με το ελεύθερο εμπόριο.

 

Το «ανοιχτό» εμπόριο δεν είναι κάτι που απαιτεί κοσμοπολίτικη προσέγγιση. Απαιτεί τις απαραίτητες προσαρμογές προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι όλοι (κι αυτό είναι σχετικό) έχουν πρόσβαση στα συνολικά οφέλη. Για οικονομίες που αποτελούν μικρές μονάδες των διεθνών αγορών, η ιστορία τελειώνει εδώ. Αυτές δεν έχουν καμία ανάγκη για εμπορικές συμφωνίες, γιατί το ελεύθερο εμπόριο είναι ούτως ή άλλως προς το συμφέρον τους κι εξάλλου δε διαθέτουν καμιά διαπραγματευτική δύναμη έναντι των μεγαλύτερων χωρών.

 

Προφανώς, η προσέγγιση μόνο από οικονομικής πλευράς δε βοηθά ιδιαιτέρως στην κατανόηση των εμπορικών συμφωνιών. Πολλές αποφάσεις (όπως εκείνες που καθορίζουν την πολιτική των ΗΠΑ στον τομέα του χάλυβα και της βιομηχανίας αεροσκαφών) εξηγούνται καλύτερα από την πολιτική τους διάσταση απ’ ό,τι σε σχέση με τις οικονομικές συνέπειές τους. Ακριβώς στο σημείο αυτό τίθεται ένα σοβαρό ζήτημα: εάν οι εμπορικές ισορροπίες διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό κατευθυνόμενες από πολιτικά κίνητρα συγκεκριμένων ομάδων συμφερόντων, μήπως τελικά οι εμπορικές διαπραγματεύσεις βρίσκονται στο έλεος των λόμπι;

 

Όταν οι εμπορικές συμφωνίες αφορούσαν σε μεγάλο βαθμό τους δασμούς εισαγωγής τα ανταλλακτικά οφέλη πρόσβασης στην αγορά είχαν ως αποτέλεσμα να περιορίζονται τα εμπόδια και στην πραγματικότητα να λειτουργεί θετικά ο ανταγωνισμός των λόμπι που είχαν αντικρουόμενα συμφέροντα. Υπάρχουν όμως και πολλά παραδείγματα διεθνών συμπαιγνιών μεταξύ ομάδων ειδικών συμφερόντων.

 

Τελευταία έχουν πολλαπλασιαστεί οι περιπτώσεις κάλυψης τέτοιων συμφερόντων. Δεν είναι τυχαίο που εμπορικές συμφωνίες ενσωματώνουν κανόνες για την πνευματική ιδιοκτησία, τις ροές κεφαλαίων, την προστασία των επενδύσεων, που έχουν κυρίως σχεδιαστεί για να διατηρήσουν και να προστατεύσουν τα κέρδη χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και πολυεθνικών επιχειρήσεων σε βάρος άλλων «πολιτικών στόχων».

 

Κατ’ επέκταση, το πολιτικό παρασκήνιο και η δράση ομάδων άσκησης πίεσης που οδηγούνται από συγκεκριμένα κάθε φορά συμφέροντα, έχουν ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό και την περιθωριοποίηση χωρών που δεν έχουν ποτέ τη δυνατότητα να προσαρμόσουν και να αναπτύξουν τις οικονομίες τους. Στη συνέχεια, οδηγούν αντανακλαστικά σε ασυμμετρίες ισχύος, πολιτικές αστοχίες και προβλήματα στο εσωτερικό των αντίστοιχων κοινωνιών.

 

Η βελτίωση των όρων της εσωτερικής διακυβέρνησης και η θέσπιση διεθνών κανόνων μπορεί να λειτουργήσουν ουσιαστικά υπέρ μιας δικαιότερης ανάπτυξης των οικονομιών, ώστε οι νέες εμπορικές συμφωνίες να είναι σε μεγάλο βαθμό ενισχυτικές της εξωστρέφειας κρατών κι εταιρειών που κυνηγούν αυτό, το οποίο φαίνεται ανέφικτο.- 

 

Θέλετε να είστε ενήμεροι για όλες τις αναρτήσεις μας; Γραφτείτε στο newsletter του Politically, για να μαθαίνετε πρώτοι, πού πάνε τα πράγματα. Πατήστε εδώ, είναι εύκολο και γρήγορο...

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Πώς δημιουργούνται και πώς επιβιώνουν οι ελίτ στη Δύση

Όλη η ομιλία του πρέσβη του Ηνωμένου Βασιλείου στην Αθήνα, Τζον Κίτμερ, στην εκδήλωση του ΡΕΥΜΑτος

Ντόιτσε Μπανκ: πώς η ενσάρκωση των γερμανικών αξιών έφτασε στην άβυσσο

Η αντισυστημική ψήφος, μετακομίζει στην Ιταλία

Η εκλογή Τραμπ και η αδυναμία των Ελλήνων πολιτικών να καταλάβουν τι συνέβη... 

Γράψτε την άποψή σας

Politically Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Δημοφιλέστερα άρθρα

Τι σημαίνει για τον κόσμο η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ

Ούτε μια «συγνώμη» δεν θα ακουστεί για το Βατοπέδι;

Ποιος έφερε και ποιος διατηρεί τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία;

Η Μεγάλη Ληστεία της Ελλάδας 1981-2011

Πώς ένας φθαρμένος, αυταρχικός πολιτικός επιβίωσε ενός καλά οργανωμένου πραξικοπήματος

Πρέπει να παραδώσουμε τους Τούρκους πραξικοπηματίες, ή όχι;

Η πραγματική επιδίωξη του Τσίπρα από το χθεσινό διάγγελμα

Η Ευρώπη από την αρχή, τώρα!

Τι ακριβώς σημαίνει «τίποτα δεν θα σταματήσει την κυβέρνηση», κυρία Γεροβασίλη;

Με κάλπες θα απαντήσει ο ΣΥΡΙΖΑ σε μια δυσμενή απόφαση της Δικαιοσύνης για τα κανάλια!

Η εκλογή Τραμπ και η αδυναμία των Ελλήνων πολιτικών να καταλάβουν τι συνέβη...

Όλη η αλήθεια για το έλλειμμα του 2009 σε πέντε ερωτήσεις- απαντήσεις

Γι αυτούς τους πέντε λόγους, η προεδρία Τραμπ θα είναι καταπληκτική

Το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ... κι εκεί...

Πάει κι αυτή η ευκαιρία...

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©