Πώς δημιουργούνται και πώς επιβιώνουν οι ελίτ στη Δύση

Δημοσιεύτηκε στις 11/11/2016 στην κατηγορία Φροντιστήριο

Του Διαμαντή Σεϊτανίδη

Τι ακριβώς είναι αυτή η περίφημη «αντισυστημική ψήφος» που ολοένα και περισσότερο έρχεται στην επικαιρότητα; Και γιατί αυτή η περίφημη «αντισυστημική ψήφος» κάνει σε κάθε της εμφάνιση τους πάντες να «πέφτουν από τα σύννεφα»; Ας θυμηθούμε την αλυσίδα των… εκπλήξεων, πριν μιλήσουμε για τη δημιουργία και τη διατήρηση των ελίτ.

 

Το μακρινό 2005, διεξήχθησαν δημοψηφίσματα για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, μεταξύ άλλων στη Γαλλία και την Ολλανδία. Οι πολίτες αυτών των χωρών είπαν ένα δυνατό «όχι» στην προσπάθεια να αποκτήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση το δικό της Καταστατικό χάρτη. Είχε προηγηθεί το «όχι» των Ιρλανδών (2001) στη Συνθήκη της Νίκαιας κι ακολούθησε άλλο ένα «όχι» των Ιρλανδών στη Συνθήκη της Λισαβόνας και των Δανών στο αίτημα για «περισσότερη Ευρώπη». Ουδείς εθορυβήθη! Οι ελίτ, απέδωσαν τις απορρίψεις σε «εσωτερικά ζητήματα» της Ιρλανδίας, της Γαλλίας, της Δανίας. Και συνέχισαν το σχέδιό τους, ανενόχλητοι…

 

Την εποχή εκείνη επωάζονταν οι αντισυστημικές πολιτικές δυνάμεις σε πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες. Ο φιλοναζί Γκεργκ Χάιντερ στην Αυστρία και ο ομοϊδεάτης του Πιμ Φόρτουιν στην Ολλανδία, θεωρήθηκαν «χαρισματικοί» και γι αυτό δημοφιλείς στην κάλπη. Ο Ζαν Μαρί Λεπέν στη Γαλλία, υποχρέωσε το «δημοκρατικό τόξο» της χώρας να στοιχηθεί όλο πίσω από τον Ζακ Σιράκ, προκειμένου να μην κατοικήσει στα Ηλύσια Πεδία ένας ακροδεξιός. Η Χρυσή Αυγή στην Ελλάδα ξεκόλλησε από την αφάνεια κι εκπροσωπήθηκε, αρχικά στο δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας και μετά στο Κοινοβούλιο. Ο Φάρατζ στη Βρετανία, ο Γκρίλο στην Ιταλία, το AfD στη Γερμανία, κι από την άλλη οι podemos στην Ισπανία έπρεπε πρώτα να γίνουν σημαντικοί πολιτικοί παράγοντες στις χώρες τους και μετά να προκαλέσουν ανησυχία στην ευρωπαϊκή ελίτ. Αλλά και πάλι, επικράτησε η αντίληψη «θα εκτονωθούν εκεί, δεν πρόκειται να φτάσουμε σε κανένα Brexit». Έτσι, ο ανεύθυνος Κάμερον αποφάσισε να λύσει τα εσωκομματικά του, με δημοψήφισμα.

 

Και πάλι, η ελίτ της Δύσης παρέμεινε εν υπνώσει: «Εντάξει, στην Ευρώπη δεν είναι εύκολο να αντιμετωπιστεί η αντισυστημική ψήφος, αλλά στις ΗΠΑ υπάρχουν μηχανισμοί, θεσμοί, δομές. Ο Τραμπ δεν έχει καμία τύχη» έλεγε. Εδώ και τρεις ημέρες, της έχουν τελειώσει τα επιχειρήματα, ακόμα κι αυτά τα εξωπραγματικά, σαθρά επιχειρήματα με τα οποία επιχειρούσε να παρηγορήσει τον εαυτό της και όσους ακόμα μπορούν να επηρεαστούν από αυτήν.

 

Λοιπόν; Πώς δημιουργούνται και πώς συντηρούνται οι ελίτ, οι οποίες, στην περίπτωσή μας, αδυνατούν να δουν αυτό που βλέπει και ο τελευταίος πολίτης μιας εξαθλιωμένης χώρας της Δύσης, όπως η Ελλάδα;

 

Ο μεγάλος διανοητής Αϊζάια Μπερλίν, στο εμβληματικό βιβλίο του «Οι Ρίζες Του Ρομαντισμού» (εκδ. Scripta, Αθήνα, 1999) απαριθμεί τρεις προτάσεις, που ορίζουν τον Διαφωτισμό: Πρώτον, σε κάθε ερώτημα, υπάρχει μια απάντηση, κι αν δεν την ξέρω εγώ, ο απλός πολίτης, την απάντηση, σίγουρα υπάρχει κάποιος που την ξέρει. Εάν δεν υπάρχει απάντηση, τότε είναι άτοπο το ερώτημα. Δεύτερον, τις απαντήσεις στα ερωτήματα, όποιος τις αναζητεί μπορεί να τις βρει. Δηλαδή δεν υπάρχουν κρυμμένες, εξωκοσμικές, άρρητες κι απόρρητες απαντήσεις. Και τρίτον, όλες οι απαντήσεις πρέπει να έχουν ένα σημείο ισορροπίας μεταξύ τους, να μην αλληλοαναιρούνται, γιατί αλλιώς θα επέλθει χάος.

 

Επειδή, λοιπόν, ο πολίτης που εργάζεται, μοχθεί, έχει μια προσωπική, μια οικογενειακή, άλλη μια επαγγελματική κι άλλη μια κοινωνική ζωή, ΔΕΝ μπορεί να γνωρίζει ΟΛΕΣ τις ΥΠΑΡΚΤΕΣ απαντήσεις, δημιουργούνται μικρές κοινότητες από γνώστες, επαΐοντες, εξειδικευμένους σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης δράσης, που αναζητούν και, εν τέλει, γνωρίζουν τις απαντήσεις που (μην ξεχνάτε…) σίγουρα υπάρχουν. Αυτές, είναι οι ελίτ.

 

Τι γίνεται, όμως, όταν οι ελίτ αδυνατούν να ανταποκριθούν στο ρόλο τους, που είναι να ρυμουλκούν προς τα πάνω τις κοινωνίες, η κάθε ελίτ στο δικό της τομέα; Δυο πράγματα: Ή η ελίτ σταδιακά ανασυντίθεται με τεκτονικούς κραδασμούς, προκειμένου να αποκτήσει και πάλι το ρόλο του καθοδηγητή, ή φροντίζει να υποβιβάσει ακόμα περισσότερο την βάση, πάνω στην οποία εδράζεται, ώστε να συνεχίσει, παρά την ανεπάρκειά της, να ηγείται.

 

Ας ανοίξουμε στο σημείο αυτό μια παρένθεση, για να θυμηθούμε την ιστορική πορεία των δυτικών κοινωνιών, σε μια προσπάθεια να αντιληφθούμε τους προφανείς λόγους για τους οποίους αυτές δέχθηκαν, κι εν πολλοίς ανέχθηκαν τις πολιτικές τους ελίτ, παρά το ότι αυτές βρίσκονταν σε προφανή και παρατεταμένη κατάπτωση: Η Ευρώπη δοκιμάστηκε σκληρά τον 20ό αιώνα από δυο Παγκόσμιους Πολέμους, που την αιματοκύλισαν, προξένησαν κάθετη πτώση του βιοτικού, άρα και του μορφωτικού και του γενικότερου πνευματικού κι αισθητικού επιπέδου των λαών της. Μόνο η περίοδος του Ψυχρού Πολέμου εξασφάλισε ειρήνη στη γηραιά ήπειρο κι επέτρεψε την άνοδο του βιοτικού επιπέδου των Ευρωπαίων, και αυτό μόνο σε ό,τι αφορά στη δημοκρατική Δύση, Κι εδώ, όμως, υπήρξαν δευτερογενείς συνέπειες του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, όπως οι εμφύλιοι πόλεμοι σε Ελλάδα και Ισπανία, η επί δεκαετίες διχοτόμηση της Γερμανίας κλπ. Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, οι ΗΠΑ μπήκαν στον 20ό αιώνα προσπαθώντας να επουλώσουν τις πληγές τους από τον αμερικανικό εμφύλιο, ενώ ακολούθησαν περίοδοι ανελευθερίας, όπως τα χρόνια μετά το κραχ του 1929, ή η περίοδος του μακαρθισμού.

 

Συνεπώς, μόλις στα τελευταία χρόνια του περασμένου αιώνα, κι ιδιαίτερα μετά το ξέσπασμα της Τεχνολογικής Επανάστασης, που απελευθερώνει το άτομο και τις δυνατότητές του, οι κοινωνίες άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι οι διάφορες ελίτ, όχι μόνο δεν τις εκφράζουν πλέον, όχι μόνο απέτυχαν να τις ρυμουλκήσουν προς μια καλύτερη εποχή, αλλά αντίθετα αποτελούν οι ίδιες οι ελίτ ανάχωμα στην προσπάθεια για πρόοδο, την οποία διευκολύνει η Τεχνολογία.

 

Μετά από ένα εύλογο χρονικό διάστημα, η απογοήτευση των κοινωνιών από τις ελίτ τους, άρχισε να αποτυπώνεται στο πλέον εμβληματικό τομέα έκφρασης του κάθε προσώπου: την ψήφο του. Οι ελίτ, όπως είπαμε πιο πάνω, αδυνατούσαν να εξηγήσουν τη λαϊκή ψήφο. Γι αυτό και δεν προέβλεπαν την επόμενη φάση της διαμαρτυρίας. «Δεν θα φτάσουμε στο Brexit» και μετά «ως εδώ ήταν, δεν πρόκειται να εκλεγεί ο Τραμπ».

 

Εδώ που έχουμε φτάσει, όμως, μόνο η ριζική, χωρίς υποσημειώσεις και επιφυλάξεις αντικατάσταση των ελίτ με άλλες, ικανότερες, μπορεί να επαναφέρει τα πράγματα στη Δύση σε μια νέα περίοδο λογικής, αποδοχής των εξελίξεων, ορθολογισμού. Ως τότε, οι κοινωνίες θα λειτουργούν ανορθολογικά, ρομαντικά, επαναστατικά. Και το στοίχημα θα είναι εφεξής, εάν οι επαναστάσεις που έρχονται θα είναι αναίμακτες ή όχι… Σε κάθε περίπτωση, η πορεία της Δύσης προς μια νέα εποχή, στην οποία άλλες ελίτ θα ορίζουν την εξέλιξη των πραγμάτων, θα είναι περιπετειώδης, ακανθώδης και θα σπείρει πολλά θύματα στο δρόμο της.

 

Ένα μόνο αποκλείεται: Η περαιτέρω συντήρηση των σημερινών ελίτ της Δύσης.-

 

Θέλετε να είστε ενήμεροι για όλες τις αναρτήσεις μας; Γραφτείτε στο newsletter του Politically, για να μαθαίνετε πρώτοι, πού πάνε τα πράγματα. Πατήστε εδώ, είναι εύκολο και γρήγορο...

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:

Ποιους εξυπηρετεί η συζήτηση στη Βουλή για τη διαπλοκή;

Πιστεύετε στα αλήθεια ότι υπάρχει κοινωνικό κράτος;

Τεχνολογία και γεωπολιτική

Ο Νίκος Φίλης αλλοιώνει τη συζήτηση για τις σχέσεις κράτους-εκκλησίας

Νέα Δημοκρατία, μια σαραντάρα γεμάτη ρυτίδες

Γράψτε την άποψή σας

Politically Newsletter

Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε στο newsletter μας

Δημοφιλέστερα άρθρα

Τι σημαίνει για τον κόσμο η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ

Ούτε μια «συγνώμη» δεν θα ακουστεί για το Βατοπέδι;

Ποιος έφερε και ποιος διατηρεί τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία;

Πώς ένας φθαρμένος, αυταρχικός πολιτικός επιβίωσε ενός καλά οργανωμένου πραξικοπήματος

Πρέπει να παραδώσουμε τους Τούρκους πραξικοπηματίες, ή όχι;

Η πραγματική επιδίωξη του Τσίπρα από το χθεσινό διάγγελμα

Τι ακριβώς σημαίνει «τίποτα δεν θα σταματήσει την κυβέρνηση», κυρία Γεροβασίλη;

Η Ευρώπη από την αρχή, τώρα!

Με κάλπες θα απαντήσει ο ΣΥΡΙΖΑ σε μια δυσμενή απόφαση της Δικαιοσύνης για τα κανάλια!

Η Μεγάλη Ληστεία της Ελλάδας 1981-2011

Η εκλογή Τραμπ και η αδυναμία των Ελλήνων πολιτικών να καταλάβουν τι συνέβη...

Το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ... κι εκεί...

Γι αυτούς τους πέντε λόγους, η προεδρία Τραμπ θα είναι καταπληκτική

Πάει κι αυτή η ευκαιρία...

Όλη η αλήθεια για το έλλειμμα του 2009 σε πέντε ερωτήσεις- απαντήσεις

all rights reserved | developed & hosted by Jetnet ©